Skadarsko jezero – balkansko carstvo pelikana

SJezero13Na jugoistoku Balkana, između dve zemlje okovane visokim i krševitim planinama, Crne Gore i Albanije, nalazi se veliko plavetnilo. Među planinskim vencima, u zetsko – skadarskoj kotlini, koja je niža čak i od mora koje se krije iza visokih brda, nalazi se Skadarsko jezero, najveće jezero Balkanskog poluostrva.skadarsko jezero
Nekada davno krševite planine odvojile su ga od mora, ali je sa njim ipak zadržalo dodir preko reke Bojane, čijim tokom otiče u Jadran. bojana

Najzanimljivije je to što je njegova dubina niža od morske obale, pa bi se moglo reći da još uvek kod mnogih izaziva nedoumicu kako jezero koje je niže otiče u more koje je više.

Creative Digital Camera

Njegove plavetne vode često menjaju svoju visinu, zavisno od godišnjih doba. A za to su najzaslužnije reke koje ga snabdevaju bistrim vodama sa visokih planina. Od svih najznačajnija je Morača.Skadarsko jezero

I ne zna se da li je ovo ogromno jezero, čije su vode mirne poput stakla, lepše zbog svoje bistre i čiste modre boje, visokih planina čiji se vrhovi ogledaju u njegovoj površini ili zbog malenih zaliva i ostrva koja čuvaju mnoge stare priče i legende, bogatu istoriju i kulturu, sukobe i slavne vladare.SJezero15

Skadarsko jezero svako najpre vidi na putu ka moru. Ukaže se odjednom, veliko i modro između visokih brda, pa čovek pomisli da je već stigao na Jadran. Ali nije.skadarsko svanuce

U maglom obavijenom jutru sa jedne strane nazire jezero puno zaliva i duboko usečenih obala, a sa druge se proteže veliko i plavo unedogled.
Sa jedne strane je poluostrvo Vranjina i na njegovim padinama stari istoimeni manastir. Podignut je još u 13. veku u vreme Nemanjića i posvećen je Svetom Nikoli. On je dugo bio kulturni i politički centar zetske države. Više puta je rušen i obnavljan, ali je posle jednog velikog požara do danas ostao u ruševinama. Veruje se da ga je u 19. veku crnogorski knez Nikola obnovio da bi tu dolazile njegove neudate kćeri.

skadarsko vranjina panoramio
A kada se zađe dublje u zalive velikog jezera, u blizini mesta gde Morača svoje vode spaja sa modrim plavetnilom, među šumama vrba, nalazi se rezervat prirode Manastirska tapija.

Skadar-Lake1-Moraca-delta
U njegovoj blizini, na južnom obodu brda Malo Blato, uzdiže se ostrvska tvrđava Žabljak Crnojevića. Podignuta još u 11. veku, prema predanju još u doba Vojislavljevića, oduvek je pripadala porodici Crnojevića. Opasana bedemima i kulama, sa dvorom pored koga se nekada nalazila i crkva, stoji izdignuta kao kruna i kao da još uvek čuva ponosni dah burnih davnih dana kada je bila prestonica Zete. Do nje se može doći i kopnenim putem, ali samo kada voda nije visoka.skadarsko zabljak crnojevica worldmapz
U blizini se nalazi i čuveni manastir Kom na ostrvu Andrijska gora. U njemu su sahranjeni Crnojevići, a čuven je po tome što je u njemu 1831. Njegoš zamonašen i rukopoložen za arhimandrita.skadarsko kom panoramio
A još dalje, u najudaljenijem i najskrivenijem zalivu u vode Skadarskog jezera uliva se Rijeka Crnojevića. skadarsko reka rijeka crnojevicaU prelepoj prirodi i vijugavoj reci koja krivuda poput sjajne plave zmije smestio se istoimeni mali grad slavne prošlosti i bogate istorije. Podignut je od strane vladara Zete Ivana Crnojevića, kada je odlučio da ovde prebaci svoju prestonicu iz Žabljaka. Prvobitno je podignut samo manastir Svetog Nikole, koji je ubrzo postao sedište zetske mitropolije, a grad prestonica Zete.skadarsko rijeka crnojevica
Na samom ulazu nalazi se čuveni Danilov most, koji je 1853. knez Danilo podigao u čast svog oca Stanka Petrovića, a uz njegovu levu stranu stara kuća Mostina.skadarsko danilov most cetinje travel
U blizini Rijeke Crnojevića su ostaci starog grada Oboda, u kome je u 14. veku bila smeštena čuvena štamparija, koju je osnovao Đurađ Crnojević, a u kojoj je 1494. odštampana prva knjiga u ovom delu Evrope – Oktoih. Sam grad podigao je Ivan Crnojević na brežuljku iznad gornjeg toka Rijeke Crnojevića kada se krajem 15. veka povlačio sa Žabljaka pred Osmanlijama. I ovde je podignuta crkva Svetog Nikole, a takođe je bio prestonica posle koje je vladanje prebačeno na Cetinje.skadarsko obod
Put koji vodi preko jezera, zajedno se sa prugom zmijoliko vije preko velike vode. Odmah pored je i tvrđava Lesendro, podignuta na steni usred jezera. U 19. veku je sagradio Njegoš i najveći značaj imala je u periodu njegove vladavine, kada joj je uloga bila da brani obale od Turaka i pomaže u nesmetanoj trgovini i ribolovu, pa je bila nazivana i “ključem od jezera”. Do izgradnje puta krasila je malo ostrvo.skadarsko lesendro
Sa druge strane put se završava u malenom gradu Virpazaru, koji se ugnezdio između obala reke Crmnice i obala Skadarskog jezera.skadarsko virpazar
I na toj drugoj obali nalazi se mnoštvo manastira i starih crkava. Među najpoznatijima je manastir Donji Brčeli, u kome je crkvu Svetog Nikole prema predanju podigla Jelena Balšić u 15. veku, a u kome je, prema legendi, ubijen Šćepan Mali, vladar Crne Gore krajem 18. veka.

skadarsko donji brceli
Na padinama rečica, koje svojim glasnim šumom padaju niz brda i ulivaju u jezero, nekada davno sve je brujalo u mlinovima u kojima se mlelo žito. Neki potiču još iz 13. veka i pripadali su crkvi ili bogatoj vlasteli. Danas su napušteni, a najveći broj njih nalazi se u slivu Crmnice, Godinje i Gluhog Dola, gde se još uvek čuvaju drvena vitla i kameni točkovi.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
U skrivenom zelenilu pored mlinova i u kanjonima reka Oraovštice, Limljani i Rijeci Crnojevića nalazi se i mnoštvo kamenih mostova. Ovo su majstorska dela nepoznatih neimara klesara, napravljenih besprekornom preciznošću od tesanog kamena, sa prelepim elegantnim lukovima.

skadarsko kameni mostovi
Sa zelenih obala sela Godinje vidi se tvrđava Grmožur. Svojom blještavom belinom stapa se sa stenama i odudara od zelenila biljaka koje izviruju iz njenih pukotina. Na njoj se sada odmaraju samo ptice, a nekada je u njoj sve vrvelo, što od Turaka koji su je podigli, sa velikim bedemima i kapijama od lomljenog kamena, a kasnije su u njoj čamili zatvorenici kad je knez Nikola pretvorio u zatvor.

skadarsko grmozur mojaavantura
A niže su ribarska sela, u kojima se nekada davno živelo od ribarenja i rasplitale se velike ribarske mreže. Ona su bila privremena staništa ribara koji su silazili sa brda i živeli u malim kamenim kućama ovičenim kamenim stazama i stepenicama. Do njih se može stići samo kozjim stazama ili čunovima preko vode.

skadarsko ribarska sela
A na pučini se vidi ostrvo Beška sa starim crkvama. Jednu je podigao Đurađ II Stratimirović Balšić i posvetio je Svetom Đorđu, a drugu njegova žena Jelena, kćer kneza Lazara, i posvetila je Bogorodici.

skadarsko beska panoramio
A na drugoj, severnoj strani jezera, vidi se veliko prostranstvo močvara. U njima živi veliki broj raznovrsnih ptica, od kojih neke spadaju i u ugrožene vrste. skadarsko mocvaraKoliki je značaj ovih beskrajnih ritova i plavnih obala, pokazuje podatak da je 1996. upisano u Svetsku listu močvara od međunarodnog značaja, a posebno je i zato jer je ovde jedino stanište pelikana na Balkanu. Ova prelepe bele ptice su i zaštitni znak Skadarskog jezera.skadarsko pulikani
Na obalama je sve naizgled mirno u beskrajnim livadama lokvanja, ali pod njima sve vrvi od života. skadarsko lokvanji parksdinaridesIspod površine prekrivene belim i žutim lokvanjima pliva skoro 50 vrsta riba, svojim glasovima i cvrkutima kroz ševar nadglasava se više od 200 vrsta ptica, tu plivaju vidre među plutajućim kosonjarama koje se listaju u svojim rozetama.skadar kasoranja
I tako je preko cele godine. Čitavi svetovi insekata, rakova, puževa i žaba živi svoje živote. skadarsko trskaOvde se mreste ribe i gnezde ptice plovuše među trskom i žutim irisima.

Iris pseudacorus Skadar lake - Montenegro
Dalje ka kopnu protežu se vodoplavne šume prepune vrba koje svoje opuštene grane zaranjaju u vodu, okružene vlažnom zelenom travom.skadarsko vodoplavneNa proleće i u jesen ova blistava polja prekrije plitka voda kroz koju oprezno stupaju čaplje i preleću vrane i čekaju leto da sve postane suvo i među granama hrastova i livadama punim šafrana začuje pesma ptica pevačica.skadar safran
A sve dalje, ka visokim krševitim planinama kamenjari i gole stene koje se ogledaju u bistroj jezerskoj vodi.OLYMPUS DIGITAL CAMERA
I sve tako uz obalu punu ptica i toplog zelenila do velikog albanskog grada Skadra, po kome je jezero i dobilo ime. Ono u prevodu sa latinskog predstavlja zaštitnike, a odnosi se na rimsku legiju koja je osnovana od strane cara Konstantina Velikog. I baš ovde, gde se u reku Bojanu uliva Drim, Skadarsko jezero otiče put mora.

skadarsko skadar
I dok godišnja doba donose i odnose njegove vode, sunce suši vlagu sa surih kamenih obala, tanani zvuci bruje među lokvanjima, vetar povija nežne stabljike trske, život uporno okreće svoj veliki točak, podsećajući razrušenim zidinama među gustom makijom ostrvaca kako sve prolazi samo je priroda u svojoj moći na namreškanoj jezerskoj vodi večna.skadarsko waytomonte

P.S. Fotografije preuzete sa sajtova: nparkovi. me, panoramio, parksdinarides, waytomonte, worldmapz, mojaavantura i cetinjetravel i iz galerije fotografija Gorana Kojadinovića.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s